Puigortunngorneq
Puiguttornermik nappaatit assigiinngitsut
Nappaatit assigiinngitsut 200-t sinneqartut puiguttornermik nappaateqalernermik kinguneqarsinnaapput. Nappaatilli ilaat qaqutigoortorujussuupput. Nappaatit puigortunngornermik kinguneqarsinnaasut nappaatip suussusaa malillugu immikkoortinneqarsinnaapput.
Nappaat Alzheimers puiguttornermik nappaatini nappaatigineqarnerpaavoq, nappaatilli assigiinngitsorpassuit allat aamma puiguttornermik kinguneqarsinnaapput.
Puiguttornermik nappaatit nalinginnaanerusut taakkuupput nappaatit sanngiilliartuutaasartut. Nappaatit taakku puiguttunngornermik nappaatit 70 %-iisa missaannit peqquteqarput. Nappaatini taakkunani qaratsami sananeqaatsit aalajangersimasut nungukkiartortarput. Taakkununnga ilaapput: Alzheimers, Frontotemporal demens, Lewy Bode demens aamma puiguttunngornermi nappaatit qaqutigoornerusut.
Paasissutissnik pissarsiffik: alzheimers.dk
Puigortunngornermi killiffiit
Puigortunngorneq immikkoortunut pingasunut agguarneqakkajuppoq, taamalu puigortunngornermi nappaatip killiffii pingasunut avinneqartarlutik. Taamatut agguaariaaseq taaguusersuinerinnaavoq, piviusorsiussagaannili killiffiit pingasut immikkoortikkuminaapput:
Puigortunngornermik ersiuteqalaalerneq
Eqqarsarnikkut, misissuinikkut, misilittakkatigut assigisaatigullu ilisimasaqalersinnaanerup paasisimasaqalersinnaanerullu innarlerneqarnerat ulluinnarni susinnaassusermut annikitsuinnarmik sunniuteqarpoq. Ulluinnarni nalinginnaasunik suilaaqqutinillu suli sammisaqartoqarsinnaalluni nammineerluni inuusoqarsinnaavoq. Taamaakkaluartorli suliassat pisariusinnaasut, soorlu busserluni qimuttuitsorluniluunniit angalaniarneq, atortorissaarutit sungiusimanngisat imaluunniit internetimut tunngasut ajornartorsiuteqarfiukkajupput.
Akunnattumik puigortunngorneq
Eqqarsarnikkut, misissuinikkut, misilittakkatigut assigisaatigullu ilisimasaqalernerup paasisimasaqalersinnaanerullu innarlerneqarnerat ulluinnarni susinnaanermut annikillisitsingaatsiarsimasarpoq. Puigortunngortoq nuliaminit, uiminit imaluunniit aappaminit ikiorteqartigani aammalu kommunip ikiorsiissutigisartagaanik – angerlarsimaffimmi ikiorteqarnermut, utoqqaat ulluinnarni sukisaarsarfigisartagaanniissinnaanermut, angerlarsimaffimmi peqqissaasoqartitaanermut aammalu nerisassanik pajunneqartarnermut – periarfissaqartigani ulluinnarni pisinnaajunnaartoqartarpoq. Puigortunngortoq piffissami sivikitsuinnarmiluunniit kisimiitinneqarsinnaajunnaartarpoq.
Ingasattumik puigortunngorneq
Eqqarsarnikkut, misissuinikkut, misilittakkatigut assigisaatigullu ilisimasaqalernerup paasisimasaqalersinnaanerullu innarlerneqarnerat pissutigalugit allanik isumalluuteqarluinnalersoqartarpoq. Paaqqutarinniffimmut nuunneq pisariaqarluinnarsimalersarpoq. Nakkutigineqallattaanissaq aamma pisariaqalertarpoq.
Puigortunngornermik ersiuteqalaalersimanerup aammalu akunnattumik ingasattumilluunniit puigortunngornernerup qanoq atugaatigineranni qanoq ukioqqortutigineq apeqqutaavoq. “Ukioqqortunnginnerusuni” amerlanerusut puigortunngornermik ersiuteqalaalersimasuusarput aammalu ukioqqortunerusuni ingasattumik puigortunngortut amerlanerusarlutik. Immikkut ilisimasalittut eqqartueqatigiittartut nunarsuarmi tamaneersut Dementia UK Report-imik taaguutillit naliliipput, ukioqatigiiaanik immikkoortukkaanik akimuilluni nalilersuinermi aammalu puigortunngortut ataatsimut isigalugit 55 %-iisa missaat puigortunngornermik ersiuteqalaalersimasuusut, akunnattumik puigortunngortut 32 %-it missaanniittut aammalu ingasattumik puigortunngortut 12-13 %-ip missaaniittut.
Paasissutissanik pissarsiffik: videnscenterfordemens.dk